{"id":95,"date":"2015-05-11T14:54:00","date_gmt":"2015-05-11T12:54:00","guid":{"rendered":"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/?p=95"},"modified":"2015-05-11T15:10:36","modified_gmt":"2015-05-11T13:10:36","slug":"chloryan-teorycy-klapostol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/chloryan-teorycy-klapostol\/","title":{"rendered":"Chloryan Teorycy Klaposto\u0142"},"content":{"rendered":"

\"cyberiada<\/a>Stanis\u0142aw Lem uprawia\u0142 beletrystyk\u0119, eseje, apokryfy (ksi\u0105\u017cki o nieistniej\u0105cych ksi\u0105\u017ckach) oraz narzekania na krytyk\u00f3w. Jeden z najbardziej popularnych, wydawanych na ca\u0142ym \u015bwiecie pisarzy, cz\u0119sto ubolewa\u0142, \u017ce krytyka literacka nie potrafi go ani w\u0142a\u015bciwie doceni\u0107, ani nawet odpowiednio zaklasyfikowa\u0107. Oczywi\u015bcie po obu stronach \u017celaznej kurtyny pojawia\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo entuzjastycznych recenzji i kompetentnych artyku\u0142\u00f3w, jak cho\u0107by obszerne publikacje w „The New York Times Book Review”. Brakowa\u0142o Lemowi jednak uj\u0119\u0107 syntetycznych, kt\u00f3re potrafi\u0142yby spi\u0105\u0107 klamr\u0105 poszczeg\u00f3lne utwory i przedstawi\u0107 uniwersalne atrybuty jego tw\u00f3rczo\u015bci. Wiedza i erudycja autora, kt\u00f3ry „na kszta\u0142t intelektualnego buldo\u017cera ryje z zadziwiaj\u0105ca \u0142atwo\u015bci\u0105 wszelkie mo\u017cliwe tereny poznania”1<\/a><\/sup>, deprymowa\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 potencjalnych lemolog\u00f3w, humanist\u00f3w z wykszta\u0142cenia. Ponadto recepcj\u0119 Lema cz\u0119sto utrudnia\u0142a stygmatyzuj\u0105ca etykietka science fiction, w najlepszym razie tylko cz\u0119\u015bciowo odzwierciedlaj\u0105ca \u0142adunek my\u015blowy jego ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n

Chloryan Teorycy Klaposto\u0142, czyli jeden z bohater\u00f3w\u00a0„Bajki o trzech maszynach opowiadaj\u0105cych kr\u00f3la Genialona” z „Cyberiady”<\/a>, stanowi pe\u0142en gorzkiej ironii autoportret pisarza-my\u015bliciela2<\/a><\/sup>, kompletnie niedocenianego przez wsp\u00f3\u0142czesnych mu odbiorc\u00f3w. Nieszcz\u0119sny Klaposto\u0142 p\u0142odzi \u201eabsolutem tchn\u0105ce\u201d, genialne arcydzie\u0142a, docieraj\u0105ce do samej istoty rzeczy. Po wydaniu pierwszej proroczej ksi\u0105\u017cki filozof jest przekonany, \u017ce powitaj\u0105 go rozentuzjazmowane t\u0142umy:<\/p>\n

Gdy praca owa ukaza\u0142a si\u0119 w\u0142asnym moim nak\u0142adem, wybieg\u0142em co rychlej na ulic\u0119, tego pewien, i\u017c lud mi\u0119 zaraz na barkach swych uniesie, kwiatami uwie\u0144czy i z\u0142otem obsypie, ali\u015bci nawet cybernardyn kulawy mnie nie pochwali\u0142.<\/p><\/blockquote>\n

Jak przysta\u0142o na prawdziwego m\u0119drca, Klaposto\u0142 pocz\u0105tkowo przyjmuje niepowodzenia z filozoficznym spokojem:<\/p>\n

– Przyjdzie jeszcze czas m\u00f3j! – rzek\u0142em sobie. – Nie mo\u017ce to by\u0107, aby kto\u015b jak groch sypa\u0142 prawdy ostateczne dniem i noc\u0105, a\u017c blask Poznania od nich bucha Ultymatywnego – i nic! Przyjdzie rozg\u0142os, przyjdzie s\u0142awa, tron z ko\u015bci s\u0142oniowej, tytu\u0142 My\u015bl\u0119gi Pierwszego, mi\u0142o\u015b\u0107 lud\u00f3w, ukojenie w ciszy sadu, w\u0142asna szko\u0142a, uczniowie kochaj\u0105cy i wiwatuj\u0105cy t\u0142um!<\/p><\/blockquote>\n

Niezra\u017cony Klaposto\u0142 produkuje kolejne otch\u0142anne dzie\u0142a, kt\u00f3re jednak pozostaj\u0105 ca\u0142kowicie przemilczane. W miar\u0119 up\u0142ywu lat zaczyna w nim narasta\u0107 uzasadnione rozgoryczenie i zniech\u0119cenie. Wszelkie splendory i zaszczyty zgarniaj\u0105 kr\u00f3lewscy faworyci, a publiczno\u015b\u0107 gustuje w ich mia\u0142kich i bezwarto\u015bciowych utworach:<\/p>\n

Bywa\u0142o, nakupi\u0119 sobie dzie\u0142 a pism my\u015blant\u00f3w, co rozkoszy a bogactw za\u017cywaj\u0105, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, co te\u017c tam za tre\u015bci. By\u0142y to dzie\u0142a o r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy przodkiem a ty\u0142kiem, o budowie cudnej tronu monarszego, jego por\u0119czach s\u0142odkich i nogach sprawiedliwych, traktaty o polerowaniu wdzi\u0119k\u00f3w, opisy szczeg\u00f3\u0142owe tego i owego, przy czym nikt tam sam siebie wcale nie chwali\u0142, wszelako tak ju\u017c to si\u0119 jako\u015b sk\u0142ada\u0142o, \u017ce Struncel podziwia\u0142 Paciora, a Pacior \u2013 Struncla, obaj ho\u0142dami przez Logaryt\u00f3w zasypywani.<\/p><\/blockquote>\n

Ciekawi jeste\u015bcie, jak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kariera Chloryana Teorycego? Stanis\u0142aw Lem napisa\u0142 „Bajk\u0119 o trzech maszynach opowiadaj\u0105cych kr\u00f3la Genialona” na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, u progu \u015bwiatowej s\u0142awy: jego ksi\u0105\u017cki wydano w czterdziestu j\u0119zykach w \u0142\u0105cznym nak\u0142adzie ponad trzydziestu milion\u00f3w egzemplarzy. P\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej Google uhonorowa\u0142a pisarza opartym na motywach „Cyberiady”, interaktywnym Doodle<\/a>, kt\u00f3ry zachwyci\u0142 rzesze fan\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n

\n

1.<\/sup> S. Bere\u015b, Uniwersum Stanis\u0142awa Lema, „Odra” 1980, nr 3<\/p>\n

2.<\/sup> Teorycy Klaposto\u0142 to w 60% ja sam, prosz\u0119 Pana, tznaczy moja sytuacja \u201egeneralnego zapoznania\u201d („S\u0142awa i Fortuna. Listy Stanis\u0142awa Lema do Michaela Kandla”, Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2013, str. 49)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stanis\u0142aw Lem uprawia\u0142 beletrystyk\u0119, eseje, apokryfy (ksi\u0105\u017cki o nieistniej\u0105cych ksi\u0105\u017ckach) oraz narzekania na krytyk\u00f3w. Jeden z najbardziej popularnych, wydawanych na ca\u0142ym \u015bwiecie pisarzy, cz\u0119sto ubolewa\u0142, \u017ce krytyka literacka nie potrafi go ani w\u0142a\u015bciwie doceni\u0107, ani nawet odpowiednio zaklasyfikowa\u0107. Oczywi\u015bcie po … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[9],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95"}],"collection":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95\/revisions\/99"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}