{"id":766,"date":"2018-10-30T12:15:00","date_gmt":"2018-10-30T11:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/?p=766"},"modified":"2025-05-23T23:05:38","modified_gmt":"2025-05-23T21:05:38","slug":"diabel-i-arcydzielo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/diabel-i-arcydzielo\/","title":{"rendered":"Diabe\u0142 i arcydzie\u0142o"},"content":{"rendered":"<p class=\"led\"><a href=\"https:\/\/allegoria.pl\/produkt\/diabel-i-arcydzielo\/\">&#8222;Diabe\u0142 i arcydzie\u0142o. Teksty prze\u0142omowe&#8221;<\/a> zawiera 20 publikacji praktycznie nieznanych, ukazuj\u0105cych si\u0119 po raz pierwszy w postaci ksi\u0105\u017ckowej, pochodz\u0105cych ze &#8222;z\u0142otego okresu&#8221; publicystycznego Lema. Pozosta\u0142e teksty stanowi\u0105 prezentacj\u0119 odkry\u0107, idei i hipotez, b\u0119d\u0105cych sol\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci Stanis\u0142awa Lema. Tom mi\u0119dzy innymi obejmuje:<\/p>\n<h2>LITERATURA:<\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignright size-medium wp-image-770\" src=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/diabel_i_arcydzielo-255x300.jpg\" alt=\"diabel_i_arcydzielo\" width=\"255\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/diabel_i_arcydzielo-255x300.jpg 255w, https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/diabel_i_arcydzielo.jpg 699w\" sizes=\"(max-width: 255px) 100vw, 255px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Diabe\u0142 i arcydzie\u0142o:<\/strong> tytu\u0142owy esej, po raz pierwszy w formie ksi\u0105\u017ckowej, recenzja tw\u00f3rczo\u015bci Tomasza Manna. \u017barliwy moralitet i credo Stanis\u0142awa Lema.<\/li>\n<li><strong>Stochastyczny los dzie\u0142a:<\/strong> nowatorska koncepcja dzie\u0142a literackiego, potem wymy\u015blona powt\u00f3rnie i spopularyzowana przez Stanleya Fisha w postaci teorii rezonansu czytelniczego.<\/li>\n<li><strong>Kariera falsyfikatu:<\/strong> bezkompromisowa dekonstrukcja tw\u00f3rczo\u015bci Kosi\u0144skiego.<\/li>\n<li><strong>Imie\u0328 ro\u0301z\u0307y:<\/strong> teoria literatury w praktyce.<\/li>\n<li><strong>Philip K. Dick, czyli fantomatyka mimo woli:<\/strong> jeden z nielicznych autor\u00f3w SF, kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Lem ceni\u0142, nazywaj\u0105c go &#8222;wizjonerem w\u015br\u00f3d szarlatan\u00f3w&#8221;. Teraz wszyscy kochamy i czcimy PKD, ale w czasach, gdy propagowa\u0142 go Lem, Dick by\u0142 uwa\u017cany za pisarza drugiej kategorii.<\/li>\n<li><strong>Kosmos i fantastyka:<\/strong> pokazuje, jak literatura\/kultura oswaja obszary, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza kategorie poj\u0119ciowe, jakimi operuje ludzki umys\u0142.<\/li>\n<li><strong>Zakon\u0301czenie metafuturologiczne:<\/strong> kultura, jako proteza i urz\u0105dzenie samooszukuj\u0105ce si\u0119, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o zapewnienie przetrwania gatunku.<\/li>\n<li><strong>Unitas oppositorum:<\/strong> genialna analiza tw\u00f3rczo\u015bci Borgesa, kt\u00f3ra zdaniem Lema stanowi jednos\u0301\u0107 wykluczaja\u0328cych sie\u0328 przeciwien\u0301stw.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>NAUKA:<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Dialog II:<\/strong> b\u0142yskotliwa odpowied\u017a na pytanie, dlaczego nie mo\u017cna skopiowa\u0107 ludzkiego umys\u0142u. To samo odkrywa Roger Penrose 20 lat p\u00f3\u017aniej w &#8222;Nowym umy\u015ble cesarza&#8221;.<\/li>\n<li><strong>Wierzenia elektromo\u0301zgo\u0301w:<\/strong> Blade Runner 1960.<\/li>\n<li><strong>Chaos i \u0141ad:<\/strong> wspania\u0142y tekst, kt\u00f3ry na podstawie intymnej relacji urz\u0119dnika bankowego, jego ciotki purytanki i sublokatorki, pokazuje jak zmienia\u0142 si\u0119 nasz naukowy \u015bwiatopogl\u0105d. Historia nauki od Ptolemeusza do Heisenberga w pigu\u0142ce.<\/li>\n<li><strong>Szalen\u0301stwo z metoda\u0328:<\/strong> kolejna kultowa parabola Lema, kt\u00f3ry na przyk\u0142adzie dzia\u0142a\u0144 szalonego krawca pokazuje spos\u00f3b dzia\u0142ania matematyki, jako nauki.<\/li>\n<li><strong>Wyk\u0142ad inauguracyjny Golema. O cz\u0142owieku trojako:<\/strong> tutaj Lem proponuje nowatorskie spojrzenie na ewolucj\u0119 i formu\u0142uje jej trzy podstawowe zasady, z kt\u00f3rych pierwsza m\u00f3wi: SENSEM PRZEKA\u0179NIKA JEST PRZEKAZ. Kilka lat p\u00f3\u017aniej w swojej g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cce &#8222;Samolubny gen&#8221; Dawkins dojdzie do tych samych wniosk\u00f3w.<\/li>\n<li><strong>Otwarcie na \u015bwiat:<\/strong> prorocza prognoza dotycz\u0105ca rozwoju naukowego i ekonomicznego ludzko\u015bci<\/li>\n<li><strong>Nauka i wiara:<\/strong> na przyk\u0142adzie pigu\u0142ki antykoncepcyjnej (kt\u00f3ra wci\u0105\u017c budzi emocje) Lem pokazuje relacje i kolizje pomi\u0119dzy nauk\u0105 a wiar\u0105, a przede wszystkim wyzwania przed jakimi stanie religia w miar\u0119 post\u0119pu naukowo-technologicznego. Najwy\u017cszy poziom ekstrapolacji kolejnych stadi\u00f3w rozwoju cywilizacji, kultury i techniki.<\/li>\n<li><strong>Inz\u0307ynieria gwiazdowa: <\/strong>pr\u00f3ba odpowiedzi z rozmachem na pytanie, czy cz\u0142owiek zacznie kiedykolwiek dzia\u0142a\u0107 w skali kosmicznej.<\/li>\n<li><strong>Historia jednego pomys\u0142u:<\/strong> Kosmos jako Gra, w kt\u00f3rej regu\u0142y, czy prawa fizyki zosta\u0142y podyktowane przez samych graczy. Maszynopis nigdy niepublikowany!<\/li>\n<li><strong>Zasada antropiczna:<\/strong> to jeden z tych temat\u00f3w, do kt\u00f3rych Lem obsesyjnie wraca w swojej tw\u00f3rczo\u015bci i pr\u00f3buje go ugry\u017a\u0107 z r\u00f3\u017cnych stron. Kolejne podej\u015bcie znajdujemy w tek\u015bcie &#8222;Das kreative Vernichtungsprinzip. The World as Holocaust&#8221;.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>FUTUROLOGIA:<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Maszyna fantomatyczna:<\/strong> precyzyjny opis perspektyw i zagro\u017ce\u0144, zwi\u0105zanych z wirtualn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, kt\u00f3ra u Lema nosi nazw\u0119 FANTOMATYKI. Gotowy scenariusz &#8222;Matrixa&#8221;.<\/li>\n<li><strong>Hodowla informacji:<\/strong> niezwyk\u0142y projekt, kt\u00f3ry powraca potem u Lema w r\u00f3\u017cnych wariantach, ale na razie nie doczeka\u0142 si\u0119 jeszcze realizacji<\/li>\n<li><strong>Das kreative Vernichtungsprinzip. The World as Holocaust:<\/strong> kosmiczna ruletka. Kreacja przez destrukcj\u0119, czyli ulubione przez Lema po\u0142\u0105czenie zag\u0142ady, przypadku i statystyki w jedn\u0105 sp\u00f3jn\u0105 naukow\u0105 teori\u0119.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>O SOBIE:<\/h2>\n<p>Ten dzia\u0142 ma nieco l\u017cejszy kaliber i wag\u0119 gatunkow\u0105, jest bardziej osobisty, dzi\u0119ki czemu czytelnik dostaje troch\u0119 wytchnienia oraz mo\u017ce pozna\u0107 prywatne oblicze autora.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2>SPIS TRE\u015aCI:<\/h2>\n<p>KULTURA<\/p>\n<ul>\n<li>Diabe\u0142 i arcydzie\u0142o<\/li>\n<li>Stochastyczny los dzie\u0142a<\/li>\n<li>Kariera falsyfikatu<\/li>\n<li>&#8222;Imi\u0119 r\u00f3\u017cy&#8221;<\/li>\n<li>Philip K. Dick, czyli fantomatyka mimo woli<\/li>\n<li>Kosmos i fantastyka<\/li>\n<li>Zako\u0144czenie metafuturologiczne<\/li>\n<li>Unitas oppositorum<\/li>\n<li>Pos\u0142owie do &#8222;Niesamowitych opowie\u015bci&#8221; S. Grabi\u0144skiego<\/li>\n<\/ul>\n<p>NAUKA<\/p>\n<ul>\n<li>Dialog II<\/li>\n<li>Wierzenia elektrom\u00f3zg\u00f3w<\/li>\n<li>Chaos i \u0141ad<\/li>\n<li>Szale\u0144stwo z metod\u0105<\/li>\n<li>Wizja filozofa na krze<\/li>\n<li>Otwarcie na \u015bwiat<\/li>\n<li>Wprowadzenie w teori\u0119 kreacji<\/li>\n<li>Nauka i wiara<\/li>\n<li>Nauka ziemska i cywilizacje kosmiczne<\/li>\n<li>Wyk\u0142ad inauguracyjny Golema. O cz\u0142owieku trojako .<\/li>\n<li>In\u017cynieria gwiazdowa<\/li>\n<li>Historia jednego pomys\u0142u<\/li>\n<li>Kosmologia por\u00f3wnawcza<\/li>\n<li>Zasada antropiczna<\/li>\n<\/ul>\n<p>FUTUROLOGIA<\/p>\n<ul>\n<li>Maszyna fantomatyczna<\/li>\n<li>Hodowla informacji.<\/li>\n<li>Bezpieczna technika bez niebezpiecze\u0144stwa?<\/li>\n<li>Granice przewidywania<\/li>\n<li>Prognoza rozwoju biologii do roku 2040 (w maju 1981 roku og\u0142oszona)<\/li>\n<li>Das kreative Vernichtungsprinzip. The World as Holocaust<\/li>\n<\/ul>\n<p>O SOBIE<\/p>\n<ul>\n<li>O sobie<\/li>\n<li>Literatura i poznanie<\/li>\n<li>Do moich Czytelnik\u00f3w<\/li>\n<li>Urz\u0105d Pegaza<\/li>\n<li>Moje trzy \u017cyczenia<\/li>\n<li>Moja lwowska biblioteka<\/li>\n<li>Przypadek i \u0141ad<\/li>\n<li>Od ergonomiki do etyki<\/li>\n<li>Lektury dzieci\u0144stwa<\/li>\n<li>Wiede\u0144. Mr\u00f3wka w ementalerze<\/li>\n<li>W krainie pami\u0119ci<\/li>\n<li>10 \u017cycze\u0144 na nowe tysi\u0105clecie<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pos\u0142owie \u2014 Jerzy Jarz\u0119bski: Diabe\u0142 i ludzkie sprawy<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8222;Diabe\u0142 i arcydzie\u0142o. Teksty prze\u0142omowe&#8221; zawiera 20 publikacji praktycznie nieznanych, ukazuj\u0105cych si\u0119 po raz pierwszy w postaci ksi\u0105\u017ckowej, pochodz\u0105cych ze &#8222;z\u0142otego okresu&#8221; publicystycznego Lema. Pozosta\u0142e teksty stanowi\u0105 prezentacj\u0119 odkry\u0107, idei i hipotez, b\u0119d\u0105cych sol\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci Stanis\u0142awa Lema. Tom mi\u0119dzy innymi &hellip; <a href=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/diabel-i-arcydzielo\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[110],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766"}],"collection":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=766"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766\/revisions\/774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}