{"id":745,"date":"2017-10-02T16:31:24","date_gmt":"2017-10-02T14:31:24","guid":{"rendered":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/?p=745"},"modified":"2017-10-02T16:47:52","modified_gmt":"2017-10-02T14:47:52","slug":"ogrod-ciemnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/ogrod-ciemnosci\/","title":{"rendered":"Ogr\u00f3d ciemno\u015bci"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Lem_Ogrod.i.inne_m-201x300.jpg\" alt=\"lem ogrod ciemnosci\" width=\"201\" height=\"300\" class=\"alignright size-medium wp-image-746\" srcset=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Lem_Ogrod.i.inne_m-201x300.jpg 201w, https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Lem_Ogrod.i.inne_m-687x1024.jpg 687w, https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Lem_Ogrod.i.inne_m.jpg 709w\" sizes=\"(max-width: 201px) 100vw, 201px\" \/>\u017baden pisarz nie potrafi\u0142by swobodnie porusza\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d tylu styl\u00f3w i gatunk\u00f3w literackich, a zatem <a href=\"http:\/\/culture.pl\/pl\/artykul\/philip-k-dick-lem-to-komunistyczny-spisek\">Stanis\u0142aw Lem nie istnieje<\/a> \u2014 uzna\u0142 przed laty Philip K. Dick. Dwadzie\u015bcia utwor\u00f3w zawartych w niniejszym tomie zdaje si\u0119 potwierdza\u0107 jego tez\u0119. Opowiadania powsta\u0142e na przestrzeni niemal czterdziestu lat sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, jakby rzeczywi\u015bcie nie mog\u0142y wyj\u015b\u0107 spod pi\u00f3ra tylko jednego pisarza. Cho\u0107 maj\u0105 i cech\u0119 wsp\u00f3ln\u0105: zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 podszyta jest gorzk\u0105 ironi\u0105. Z jej obecno\u015bci tak autor t\u0142umaczy\u0142 si\u0119 przyjacielowi i t\u0142umaczowi Michaelowi Kandlowi:<\/p>\n<blockquote><p>Oczywi\u015bcie, humor m\u00f3j jest infernalny. O to w\u0142a\u015bnie sz\u0142o, inaczej, my\u015bl\u0119, lektura by\u0142aby ju\u017c nadto odpychaj\u0105ca. Lukier dowcipu os\u0142adza pigu\u0142k\u0119 tylko w momencie jej po\u0142ykania, potem pozostaje gorycz, kt\u00f3rej, nie musz\u0119 chyba Pana zapewnia\u0107 o tym, nie wymy\u015bli\u0142em sobie prywatnie, bo pochodzi ona raczej z zewn\u0105trz, tj. ze \u015bwiata, w jakim \u017cyjemy.<\/p>\n<p><note>list do Michaela Kandla, Krak\u00f3w, 24 marca 1972<\/note>\n<\/p><\/blockquote>\n<p>SPIS TRE\u015aCI:<\/p>\n<ul>\n<li>Ogro\u0301d ciemnos\u0301ci<\/li>\n<li>Prawda<\/li>\n<li>Sto trzydzies\u0301ci siedem sekund (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Wyprawa trzecia, czyli smoki prawdopodobien\u0301stwa (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Cezar Kouska: \u201eDe impossibilitate vitae\u201d; \u201eDe impossibilitate prognoscendi\u201d (&#8222;Doskona\u0142a pr\u00f3\u017cnia&#8221;)<\/li>\n<li>Altruizyna, czyli opowies\u0301c\u0301 prawdziwa o tym, jak pustelnik Dobrycy Kosmos uszcze\u0328s\u0301liwic\u0301 zapragna\u0328\u0142 i co z tego wynik\u0142o (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Horst Aspernicus: \u201eDer Vo\u0308lkermord. I. Die Endlo\u0308sung als Erlo\u0308sung. II. Fremdko\u0308rperTod\u201d (&#8222;Prowokacja&#8221;)<\/li>\n<li>J. Johnson and S. Johnson: \u201eOne human minute\u201d (&#8222;Prowokacja&#8221;)<\/li>\n<li>Alfred Zellermann: \u201eGruppenfu\u0308hrer Louis XVI\u201d (&#8222;Doskona\u0142a pr\u00f3\u017cnia&#8221;)<\/li>\n<li>Ananke (&#8222;Opowie\u015bci o pilocie Pirxie&#8221;)<\/li>\n<li>Wyprawa szo\u0301sta, czyli jak Trurl i Klapaucjusz demona drugiego rodzaju stworzyli, aby zbo\u0301jce\u0328 Ge\u0328bona pokonac\u0301 (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Bajka o trzech maszynach opowiadaja\u0328cych kro\u0301la Genialona (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Reginald Gulliver: Eruntyka. (&#8222;Wielko\u015b\u0107 urojona&#8221;)<\/li>\n<li>Podro\u0301z\u0307 jedenasta (&#8222;Dzienniki gwiazdowe&#8221;)<\/li>\n<li>Podro\u0301z\u0307 o\u0301sma (&#8222;Dzienniki gwiazdowe&#8221;)<\/li>\n<li>Podro\u0301z\u0307 dwudziesta druga (&#8222;Dzienniki gwiazdowe&#8221;)<\/li>\n<li>Podro\u0301z\u0307 sio\u0301dma (&#8222;Dzienniki gwiazdowe&#8221;)<\/li>\n<li>Kobyszcz\u0119 (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Powto\u0301rka (&#8222;Cyberiada&#8221;)<\/li>\n<li>Czarne i bia\u0142e<\/li>\n<\/ul>\n<p><!--more--><\/p>\n<blockquote><p>Co wi\u0119c mnie uderza w tej ksi\u0105\u017cce? Mo\u017ce najbardziej widoczna w niej fascynacja ba\u015bniow\u0105 dziwno\u015bci\u0105 opisywanych w niej \u015bwiat\u00f3w. Ju\u017c w drugim opowiadaniu tomu, &#8222;Prawdzie&#8221;, cudem ocalony z katastrofy spowodowanej przez eksperymenty nad plazm\u0105 uczony wyznaje, \u017ce zaobserwowa\u0142 w nast\u0119pstwie celowo wywo\u0142anej eksplozji powstanie osobliwych istot, kt\u00f3re \u017cy\u0107 mog\u0142y jedynie w \u201egwiazdowych\u201d temperaturach. Bohater opowie\u015bci to ulubiony przez Lema przyk\u0142ad uczonego, kt\u00f3ry w swych odkryciach wysforowa\u0142 si\u0119 tak daleko przed innych, \u017ce musi bezskutecznie walczy\u0107 o ich uznanie. Nieco inaczej jest w opowiadaniu &#8222;Sto trzydzie\u015bci siedem sekund&#8221;, gdzie po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 komputery z ca\u0142ego \u015bwiata niespodzianie wykazuj\u0105 si\u0119 zdolno\u015bci\u0105 do przewidywania przysz\u0142o\u015bci, wyprzedzaj\u0105c zdarzenia o tytu\u0142owe 137 sekund. Ale nie to jest w opowiadaniu prawdziwym, si\u0119gaj\u0105cym w przysz\u0142o\u015b\u0107 odkryciem, a rola poznawcza, jak\u0105 Lem przypisuje nieznanym jeszcze w\u00f3wczas komputerowym sieciom. Tomasz Lem wybieraj\u0105c te i kolejne opowie\u015bci post\u0119puje na poz\u00f3r wstecz: od uporz\u0105dkowanych przez swego ojca cykli przyg\u00f3d kosmicznych podr\u00f3\u017cnik\u00f3w wraca do swoistej mieszaniny wydobytych z r\u00f3\u017cnych cykli fabu\u0142, jak gdyby podkre\u015blaj\u0105c z jednej strony niezwyk\u0142o\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiat\u00f3w, kt\u00f3re zwiedzaj\u0105 stworzeni przez ojca bohaterowie, a z drugiej \u2013 obserwuj\u0105c jak niecodzienne, niepos\u0142uszne stereotypom my\u015blowym s\u0105 proponowane przeze\u0144 sposoby opanowywania owych \u015bwiat\u00f3w przez intelektualn\u0105 analiz\u0119. Czasem ma to charakter \u017cartu \u2013 jak w przypadku dowodzenia niemo\u017cliwo\u015bci istnienia ludzi, kt\u00f3rych powstanie z genowej loterii pokole\u0144, wiruj\u0105cych w dodatku na losowej karuzeli \u017cycia, pozwala rzekomo oceni\u0107 szans\u0119 ich narodzin liczb\u0105 jeden do (niemal) niesko\u0144czono\u015bci, czyli zera (ta \u201eniemo\u017cliwo\u015b\u0107\u201d wynika z pope\u0142nionego najwyra\u017aniej celowo logicznego b\u0142\u0119du). Swoj\u0105 drog\u0105, \u017carty matematyczne czy logiczne Lema cenione by\u0142y najwy\u017cej przez profesjonalist\u00f3w w tych dziedzinach, kt\u00f3rzy p\u0119kali ze \u015bmiechu, czytaj\u0105c np. brawurowy wyw\u00f3d o r\u00f3\u017cnych typach nieistnienia smok\u00f3w w \u015bwietle teorii prawdopodobie\u0144stwa. Ta suwerenno\u015b\u0107 bawi\u0105cego si\u0119 zagadkami \u015bwiata umys\u0142u pr\u0119dko jednak objawi swe granice.<\/p>\n<p><note>pos\u0142owie prof. Jerzego Jarz\u0119bskiego<\/note>\n<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017baden pisarz nie potrafi\u0142by swobodnie porusza\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d tylu styl\u00f3w i gatunk\u00f3w literackich, a zatem Stanis\u0142aw Lem nie istnieje \u2014 uzna\u0142 przed laty Philip K. Dick. Dwadzie\u015bcia utwor\u00f3w zawartych w niniejszym tomie zdaje si\u0119 potwierdza\u0107 jego tez\u0119. Opowiadania powsta\u0142e na &hellip; <a href=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/ogrod-ciemnosci\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/745"}],"collection":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=745"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":755,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/745\/revisions\/755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}