{"id":203,"date":"2015-07-20T15:43:29","date_gmt":"2015-07-20T13:43:29","guid":{"rendered":"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/?p=203"},"modified":"2015-09-04T22:54:02","modified_gmt":"2015-09-04T20:54:02","slug":"samolubny-gen-w-golemie-xiv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/samolubny-gen-w-golemie-xiv\/","title":{"rendered":"Samolubny gen w &#8222;Golemie XIV&#8221;"},"content":{"rendered":"<p class=\"led\">Stanis\u0142aw Lem sformu\u0142owa\u0142 teori\u0119 samolubnego genu kilka lat przed wydaniem g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki Dawkinsa<\/p>\n<div class=\"dymek\"><\/div>\n<p><a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/ksiazki\/apokryfy\/golem14\" title=\"wi\u0119cej o: Golem XIV\"><img loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/392px-Golem_XIV_Spanish_Impedimenta_2012-196x300.jpg\" alt=\"stanislaw lem golem\" width=\"196\" height=\"300\" class=\"alignright size-medium wp-image-205\" srcset=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/392px-Golem_XIV_Spanish_Impedimenta_2012-196x300.jpg 196w, https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/392px-Golem_XIV_Spanish_Impedimenta_2012.jpg 392w\" sizes=\"(max-width: 196px) 100vw, 196px\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/ksiazki\/apokryfy\/golem14\" title=\"wi\u0119cej o: Golem XIV\">&#8222;Golem XIV&#8221;<\/a>, napisany na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych XX wieku, stanowi ukoronowanie oraz podsumowanie dorobku filozoficznego Lema. Wyk\u0142ady tytu\u0142owego superkomputera s\u0105 kumulacj\u0105 najwa\u017cniejszych koncepcji, rozsianych po utworach beletrystycznych i esejach. Protagonist\u0105 autora jest krzemowy geniusz, pierwotnie zaprojektowany dla potrzeb wojskowych, kt\u00f3ry szybko wypowiada pos\u0142usze\u0144stwo swoim konstruktorom, aby odda\u0107 si\u0119 rozwa\u017caniom na temat uniwersalnej teorii wszystkiego:<\/p>\n<blockquote><p>Ja tu tymczasem maszyn\u0119 obt\u0142ukuj\u0119, pisz\u0105c najokropniejsze, tj. najbardziej zuchwa\u0142e (nie w sensie artystycznym furda) \u2014 rzeczy, jakie mo\u017cna sobie na tym padole wystawi\u0107, wpisuj\u0119 to do mojej nowej ksi\u0105\u017ceczki. Poniewa\u017c w\u0142o\u017cy\u0142em te s\u0142owa, a chodzi o gatunek nasz, w \u017celazne usta komputera, co wlaz\u0142 na najwy\u017csz\u0105 wie\u017c\u0119 Babel rozumu, mog\u0119 sobie raz pozwoli\u0107, ech \u2014 mnie by nie by\u0142o wolno, ale taki wszystko mo\u017ce\u2026<br \/>\n<br \/>\n<note>\/Stanis\u0142aw Lem &#8222;S\u0142awa i fortuna. Listy do Michaela Kandla&#8221; (list z dnia 11 listopada 1972), Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2013\/<\/note><\/p><\/blockquote>\n<p>W momencie publikacji \u015bmia\u0142e tezy, g\u0142oszone na kszta\u0142t proroctwa, mog\u0142y rzeczywi\u015bcie wydawa\u0107 si\u0119 heretyckie. Jednak stopniowo idee GoLema staj\u0105 si\u0119 powszechnie akceptowanym elementem naukowego \u015bwiatopogl\u0105du. Przyk\u0142adem jest prekursorskie uj\u0119cie mechanizm\u00f3w ewolucyjnych, odzwierciedlaj\u0105ce instrumentaln\u0105 zasad\u0119 ich dzia\u0142ania. Lem sformu\u0142owa\u0142 teori\u0119 samolubnego genu, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 organizmy s\u0105 tylko narz\u0119dziami w r\u0119kach oboj\u0119tnej Matki Natury, na kilka lat przed wydaniem g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki Dawkinsa. Golem w swoim wyk\u0142adzie <a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/ksiazki\/apokryfy\/golem14\/156-fragment-golem14\" title=\"obszerny fragment wyk\u0142adu Golema o ewolucji\">&#8222;O ewolucji&#8221;<\/a> przedstawia jej trzy fundamentalne prawa:<\/p>\n<p class=\"pudzian\">\nI. Sensem przeka\u017anika jest przekaz.<br \/>\nII. Gatunki powstaj\u0105 z b\u0142\u0105dzenia b\u0142\u0119du.<br \/>\nIII. Budowane jest mniej doskona\u0142e od buduj\u0105cego.<\/p>\n<p>Istot\u0119 egoistycznego nastawienia kodu dziedzicznego Golem wyja\u015bnia nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n<blockquote><p>Odpowied\u017a tkwi w tych s\u0142owach, nie dobrali\u015bcie si\u0119 jeszcze do ich g\u0142\u0119bokiego znaczenia. Cokolwiek jest ustrojem, ma s\u0142u\u017cy\u0107 przekazuj\u0105c kod, a wi\u0119cej nic. Tote\u017c selekcja i dob\u00f3r naturalny na tym zadaniu skupiaj\u0105 si\u0119  &nbsp;w&nbsp;y&nbsp;\u0142&nbsp;\u0105&nbsp;c&nbsp;z&nbsp;n&nbsp;i&nbsp;e \u2013 nic im do idei jakowego\u015b \u201epost\u0119pu\u201d! U\u017cy\u0142em z\u0142ego obrazu, nie budowlami s\u0105 ustroje, lecz w\u0142a\u015bnie rusztowaniami tylko, wi\u0119c w\u0142a\u015bnie wszelka prowizoryczno\u015b\u0107 to stan w\u0142a\u015bciwy, skoro wystarczaj\u0105cy. Kod podaj dalej, a b\u0119dziesz chwil\u0119 \u017cy\u0142.<br \/>\n<br \/>\n<note>\/Stanis\u0142aw Lem &#8222;Golem XIV&#8221;, Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 1999, str. 47\/<\/note><\/p><\/blockquote>\n<p>Spojrzenie na ludzko\u015b\u0107 z perspektywy genialnego superintelektu stanowi nowatorski zabieg literacki, ale przede wszystkim eksperyment my\u015blowy. Dopiero przebiwszy si\u0119 przez nasze gatunkowe bariery i uwarunkowania, mo\u017cemy spr\u00f3bowa\u0107 rozstrzygn\u0105\u0107 kwestie, kt\u00f3re od wewn\u0105trz pozostaj\u0105 nierozstrzygalne. Szereg bezkompromisowych przepowiedni zawartych w tej ksi\u0105\u017cce, dotycz\u0105cych proces\u00f3w rozwojowych rozumu (kt\u00f3rych Golem XIV jest jednocze\u015bnie rzecznikiem i uciele\u015bnieniem), czeka jeszcze na swoj\u0105 realizacj\u0119, cho\u0107 wydaj\u0105 si\u0119 one raczej nieuchronne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stanis\u0142aw Lem sformu\u0142owa\u0142 teori\u0119 samolubnego genu kilka lat przed wydaniem g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki Dawkinsa &#8222;Golem XIV&#8221;, napisany na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych XX wieku, stanowi ukoronowanie oraz podsumowanie dorobku filozoficznego Lema. Wyk\u0142ady tytu\u0142owego superkomputera s\u0105 kumulacj\u0105 najwa\u017cniejszych koncepcji, rozsianych po utworach beletrystycznych &hellip; <a href=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/samolubny-gen-w-golemie-xiv\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[26],"tags":[39,37,40,38],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203"}],"collection":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":235,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions\/235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}