{"id":148,"date":"2015-05-29T20:23:08","date_gmt":"2015-05-29T18:23:08","guid":{"rendered":"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/?p=148"},"modified":"2016-11-09T15:33:50","modified_gmt":"2016-11-09T14:33:50","slug":"krolestwo-w-pudelku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/krolestwo-w-pudelku\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3lestwo w pude\u0142ku"},"content":{"rendered":"<p class=\"led\">Inspiracj\u0105 dla Willa Righta, tw\u00f3rcy jednej z najpopularniejszych gier wszechczas\u00f3w &#8211; The Sims, by\u0142a &#8222;Cyberiada&#8221; Stanis\u0142awa Lema.<\/p>\n<div class=\"dymek\"><\/div>\n<p><a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/ksiazki\/beletrystyka\/cyberiada\" title=\"wi\u0119cej o Cyberiadzie Stanis\u0142awa Lema\"><img loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/400px-Cyberiad_English_Seabury_Press_1974_soft-200x300.jpg\" alt=\"Cyberiada Stanis\u0142aw Lem\" width=\"200\" height=\"300\" class=\"alignright size-medium wp-image-152\" srcset=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/400px-Cyberiad_English_Seabury_Press_1974_soft-200x300.jpg 200w, https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/400px-Cyberiad_English_Seabury_Press_1974_soft.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a>W opowiadaniu z <a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/ksiazki\/beletrystyka\/cyberiada\" title=\"wi\u0119cej o Cyberiadzie Stanis\u0142awa Lema\">&#8222;Cyberiady&#8221;<\/a>, zatytu\u0142owanym &#8222;Wyprawa si\u00f3dma, czyli o tym, jak w\u0142asna doskona\u0142o\u015b\u0107 Trurla do z\u0142ego przywiod\u0142a&#8221; Trurl spotyka na asteroidzie sfrustrowanego kr\u00f3la Eksyliusza Tartarejskiego, w\u0142adc\u0119 Pankrycji i Cenendery. Ten surowy monarcha zosta\u0142 zdetronizowany, a nast\u0119pnie wygnany w kosmos przez zdesperowanych poddanych z powodu swego niepohamowanego okrucie\u0144stwa. Aby pocieszy\u0107 osamotnionego tyrana, Trurl konstruuje dla niego miniaturowe kr\u00f3lestwo, b\u0119d\u0105ce mikroskopijn\u0105 replik\u0105 utraconego dominium:<\/p>\n<blockquote><p>Dlatego, przysiad\u0142szy fa\u0142d\u00f3w i wezwawszy ca\u0142e swoje mistrzostwo do pomocy, Trurl skonstruowa\u0142 mu pa\u0144stwo zupe\u0142nie nowe. Pe\u0142ne by\u0142o grod\u00f3w, rzek, g\u00f3r, las\u00f3w i ruczaj\u00f3w, z niebem i chmurami, z dru\u017cyn\u0105 woj\u00f3w, pe\u0142nych chuci bitewnej, z warowniami, fortecami i fraucymerami; i by\u0142y tam jaskrawo o\u015bwietlone s\u0142o\u0144cem jarmarki, dnie w pocie przepracowane, noce przeta\u0144czone i prze\u015bpiewane do bia\u0142ego rana i szcz\u0119k pa\u0142asz\u00f3w. Wmontowa\u0142 te\u017c subtelnie w owo pa\u0144stwo wspania\u0142\u0105 stolic\u0119, ca\u0142\u0105 z marmur\u00f3w i kryszta\u0142u g\u00f3rskiego, jak r\u00f3wnie\u017c rad\u0119 m\u0119drc\u00f3w prastarych, pa\u0142ace zimowe i letnie, rezydencje, spiski kr\u00f3lob\u00f3jcze, potwarc\u00f3w, mamki, donosicieli, wspania\u0142ych rumak\u00f3w stada i pi\u00f3ropusze chwiej\u0105ce si\u0119 p\u0105sowo na wietrze; potem przeszy\u0142 tamtejsz\u0105 atmosfer\u0119 srebrnymi ni\u0107mi fanfar i p\u0119katymi kulami salut\u00f3w armatnich, dorzuci\u0142 te\u017c niezb\u0119dn\u0105 przygar\u015b\u0107 zdrajc\u00f3w, drug\u0105 bohater\u00f3w, szczypt\u0119 wieszczbiarzy i prorok\u00f3w, po jednym zbawicielu i poecie okrutnej mocy ducha, za czym dokona\u0142, przysiad\u0142szy nad gotowym, pr\u00f3bnego rozruchu i w jego trakcie mikroskopijnymi narz\u0105dkami majstruj\u0105c, przyda\u0142 jeszcze niewiastom owego pa\u0144stwa urody, m\u0119\u017com \u2013 ponurego milczenia i zwady pijackiej, urz\u0119dnikom \u2013 pychy i s\u0142u\u017calczo\u015bci, astronomom \u2013 gwiezdnego opilstwa, dzieciom za\u015b wrzaskliwo\u015bci.\n<\/p><\/blockquote>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Ca\u0142y ten realistyczny, wycyzelowany mikro\u015bwiat ma wielko\u015b\u0107 por\u0119cznego pude\u0142ka, nad kt\u00f3rym odt\u0105d Eksyliusz b\u0119dzie sprawowa\u0107 surow\u0105, niczym nieograniczon\u0105 w\u0142adz\u0119. Specjalne pokr\u0119t\u0142a pozwalaj\u0105 kontrolowa\u0107, modyfikowa\u0107, wprowadza\u0107 kr\u00f3lewskie edykty oraz regulacje.<\/p>\n<blockquote><p>A wszystko to razem mie\u015bci\u0142o si\u0119, zespolone, sprz\u0119gni\u0119te i doszlifowane, w pudle, nie nazbyt du\u017cym, takim akurat, \u017ce bez wysi\u0142ku m\u00f3g\u0142 je Trurl unie\u015b\u0107; za czym da\u0142 je Eksyliuszowi w darze, ofiarowuj\u0105c na wieczne w\u0142adanie; wprz\u00f3dy jeszcze pokaza\u0142, gdzie mieszcz\u0105 si\u0119 owego jak z ig\u0142y kr\u00f3lestwa wej\u015bcia i wyj\u015bcia, jak si\u0119 tam programuje wojny, jak rokosze u\u015bmierza, jak nak\u0142ada daniny i pobory, wyuczy\u0142 go te\u017c, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci zminiaturyzowanej punkty krytyczne przej\u015b\u0107 wybuchowych, to jest \u2013 gdzie maksima przewrot\u00f3w pa\u0142acowych i spo\u0142ecznych, gdzie za\u015b ich minima, a wyja\u015bni\u0142 to tak dobrze, \u017ce z dawien dawna do rz\u0105d\u00f3w tyra\u0144skich zaprawiony kr\u00f3l chwyta\u0142 w lot pouczenia i zaraz, na oczach konstruktora, wyda\u0142 pr\u00f3bnie kilka edykt\u00f3w, odpowiednio poruszaj\u0105c rze\u017abionymi w or\u0142y i lwy cesarskie ga\u0142kami pokr\u0119te\u0142 regulacyjnych. By\u0142y to edykty wprowadzaj\u0105ce stan wyj\u0105tkowy, godzin\u0119 policyjn\u0105 i haracz specjalny; po czym, kiedy w kr\u00f3lestwie owym up\u0142yn\u0105\u0142 rok, lecz wedle czasu kr\u00f3la i Trurla ledwo jedna minuta, aktem najwy\u017cszej \u0142aski, czyli drgnieniem palca na regulatorze, kr\u00f3l odwo\u0142a\u0142 jeden edykt gard\u0142owy, haracz uczyni\u0142 l\u017cejszym, a wyj\u0105tkowy stan raczy\u0142 anulowa\u0107 \u2013 i radosna wrzawa wdzi\u0119czno\u015bci, niby pisk mysz\u0105tek poci\u0105ganych za ogonki, doby\u0142a si\u0119 z pud\u0142a, a przez wypuk\u0142e szk\u0142o jego wierzchu mo\u017cna by\u0142o widzie\u0107, jak na pylnych drogach jasnych, nad brzegami rzek leniwie p\u0142yn\u0105cych, w kt\u00f3rych zwierciedli\u0142y si\u0119 chmury puchate, lud radowa\u0142 si\u0119 i chwali\u0142 niezr\u00f3wnan\u0105 z niczym szlachetn\u0105 \u0142askawo\u015b\u0107 w\u0142adcy.<\/p><\/blockquote>\n<p>Przera\u017cony Klapaucjusz dowiaduje si\u0119, jak pochopnie Trurl skaza\u0142 nieszcz\u0119snych mikroobywateli, zdolnych wszak do odczuwania prawdziwych emocji i cierpienia, na \u0142ask\u0119 sadystycznego dyktatora. In\u017cynierowie niezw\u0142ocznie wyruszaj\u0105 z ekspedycj\u0105 ratunkow\u0105.<\/p>\n<p>Pomys\u0142 &#8222;Kr\u00f3lestwa w pude\u0142ku&#8221; zainspirowa\u0142 tw\u00f3rc\u0119 The Sims: Will Right przyznaje, \u017ce to w\u0142a\u015bnie opowiadanie Stanis\u0142awa Lema by\u0142o zarzewiem popularnej gry, kt\u00f3ra symuluje rzeczywiste procesy spo\u0142eczne. &#8222;Clapauciusz&#8221; stanowi\u0142 nawet sekretne has\u0142o, kt\u00f3re przynosi\u0142o w cz\u0119\u015bci pierwszej 1000 simdolar\u00f3w. Jak tw\u00f3rca wyja\u015bnia w wywiadzie dla <a href=\"http:\/\/spore.wikia.com\/wiki\/SporeWiki:Will_Wright_talks_Spore_MMO_and_Cloning\/full_interview\">spore.wikia.com<\/a>:<\/p>\n<blockquote><p>Stanis\u0142aw Lem to jeden z moich ulubionych autor\u00f3w \u2014 szczeg\u00f3lnie lubi\u0119 \u201eCyberiad\u0119\u201d, kt\u00f3rej bohaterami s\u0105 konstruktorzy Trurl i Klapaucjusz.  Uwielbiam historie Lema, bo poruszaj\u0105 kwestie natury filozoficznej\u2026  Wiele moich  gier sprawia wra\u017cenie takich ma\u0142ych pude\u0142eczek, mieszcz\u0105cych w \u015brodku ca\u0142y \u015bwiat.<\/p>\n<p>One of my favorite authors is Stanis\u0142aw Lem and one of my favorite stories of his is called The Cyberiad and he has got his constructors Trurl and Klapaucius\u2026 I just love his stories because they bring up these philosophical viewpoints\u2026 a lot of my games really kind of feel like this little box because there is this whole world.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/SimsSS.jpg\"><img loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/SimsSS.jpg\" alt=\"lazy sim\" width=\"400\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-full wp-image-154\" srcset=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/SimsSS.jpg 400w, https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/SimsSS-300x225.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a><br \/>\n&#8222;Cyberiada&#8221; zosta\u0142a napisana w czasach, kiedy nikomu si\u0119 nie \u015bni\u0142o o cyber\u015bwiatach, kreowanych za pomoc\u0105 &#8222;pokr\u0119te\u0142 regulacyjnych&#8221; w grach komputerowych. Ksi\u0105\u017cka wci\u0105\u017c pozostaje jednym z najch\u0119tniej wydawanych i czytanych utwor\u00f3w Stanis\u0142awa Lema. W ostatnich latach po raz pierwszy ukaza\u0142a si\u0119 Turcji, Korei i Chinach, a w 2011 roku Google na podstawie opowiadania &#8222;Jak ocala\u0142 \u015bwiat&#8221; stworzy\u0142o swoje <a href=\"http:\/\/solaris.lem.pl\/o-lemie\/doodle\" title=\"Lem Google Doodle\">interaktywne Doodle<\/a>. Doskona\u0142y angielski przek\u0142ad (1975) opowie\u015bci o dokonaniach dw\u00f3ch genialnych konstruktor\u00f3w zawdzi\u0119czamy talentom j\u0119zykowym Michaela Kandla, nominowanego za swoje osi\u0105gni\u0119cie do presti\u017cowej ameryka\u0144skiej National Book Award. T\u0142umaczenie &#8222;Cyberiady&#8221; jest prawdziwym wyzwaniem, albowiem Lem powo\u0142a\u0142 na jej \u0142amach do \u017cycia nowy gatunek literacki, b\u0119d\u0105cy konglomeratem ba\u015bni, powie\u015bci science fiction, \u015bredniowiecznych epos\u00f3w rycerskich, powiastki filozoficznej i popularnonaukowej.<\/p>\n<p>Jednym z zagadnie\u0144, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w &#8222;Cyberiadzie&#8221;, s\u0105 mechanizmy funkcjonowania system\u00f3w totalitarnych, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na centralnym sterowaniu i instrumentalnym traktowaniu spo\u0142ecze\u0144stwa. Jest to r\u00f3wnocze\u015bnie przypowie\u015b\u0107, jak bardzo jednostk\u0119 korumpuje i deprawuje w\u0142adza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inspiracj\u0105 dla Willa Righta, tw\u00f3rcy jednej z najpopularniejszych gier wszechczas\u00f3w &#8211; The Sims, by\u0142a &#8222;Cyberiada&#8221; Stanis\u0142awa Lema. W opowiadaniu z &#8222;Cyberiady&#8221;, zatytu\u0142owanym &#8222;Wyprawa si\u00f3dma, czyli o tym, jak w\u0142asna doskona\u0142o\u015b\u0107 Trurla do z\u0142ego przywiod\u0142a&#8221; Trurl spotyka na asteroidzie sfrustrowanego kr\u00f3la &hellip; <a href=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/krolestwo-w-pudelku\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[16,26],"tags":[9,20,17,19,18],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148"}],"collection":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":241,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148\/revisions\/241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solaris.lem.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}