Gdyby ktoś poszukiwał jakiejś formuły, która w najbardziej lapidar­ny sposób ujmowałaby zasadnicze właściwości nie tylko fantastyczno-naukowych powieści Lema, ale i całej jego twórczości, znajdzie ją w pojęciu otwartości. Ma ono w przypadku autora Solaris nie tylko wymiar biograficzny, ale nazywa fundamentalną cechę tego, czym pisarz ten podzielił się ze swoimi czytelnikami w ciągu lat trzydziestu, odnosi się do myślowych podstaw tej twórczości, a także jej problemowego i arty­stycznego kształtu.

Twórczość Lema cechuje więc przede wszystkim otwarcie na świat, ostrość widzenia i odwaga w podejmowaniu problemów, którymi litera­tura dotąd raczej się nie zajmowała, a których istnienia i wpływu na współczesną rzeczywistość ludzką lekceważyć już nie można. Ta chłon­ność świata spotyka się w przypadku Lema z konkretną wiedzą o rozlicz­nych jego sprawach i już razem stają się punktem wyjścia dla własnych, oryginalnych przemyśleń. Otwartość autora przejawia się tu w wykra­czaniu poza fakty, poza to, co dane, ku odważnym myślowym hipotezom, utrwalanym następnie w fikcyjnej materii literackiej.